Ten tekst przeczytasz w 6 min.
od siebie słów kilka
Gniew to niewielkie miasto położone na historycznym Kociewiu, w południowej części Pomorza Gdańskiego. Leży na wysokiej skarpie nad Wisłą, około 90 kilometrów od Gdańska na południe i niedaleko granicy województw pomorskiego i kujawsko-pomorskiego. Miejscowość znajduje się nieco na uboczu głównych szlaków komunikacyjnych prowadzących z południa Polski nad Bałtyk, dlatego nie jest aż tak oblegana przez turystów jak inne pomorskie miasta.
Gniew to jedno z tych miejsc, w których bardzo wyraźnie czuć historię. Mimo niewielkich rozmiarów miasto zachowało charakter dawnego ośrodka handlowego i administracyjnego. Spacer po centrum pozwala dostrzec wiele zabytkowych kamienic oraz stary układ urbanistyczny z wyraźnie wyznaczonym rynkiem.
Rynek w Gniewie nie jest duży, ale ma bardzo przyjemny i kameralny charakter. Otaczają go kamienice, z których wiele zostało odrestaurowanych, choć w wielu miejscach widać także ślady upływającego czasu. Szczególnie interesujące są fragmenty dawnych szyldów malowanych bezpośrednio na elewacjach budynków. Najczęściej są to pozostałości reklam z pierwszych lat powojennych.
To właśnie takie detale nadają miastu bardzo specyficzny klimat. Gniew wygląda na zadbany w miarę możliwości lokalnej społeczności. Jednocześnie w wielu miejscach można odnieść wrażenie, że czas płynie tu nieco wolniej.
Najbardziej charakterystycznym elementem panoramy miasta jest oczywiście Zamek w Gniewie. Potężna krzyżacka twierdza góruje nad miastem i jest jego najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem. Obecnie w zamku działa hotel oraz centrum turystyczne, jednak obiekt zachował swój historyczny charakter i stanowi jedną z najlepiej zachowanych budowli tego typu w Polsce.
Historia
Historia Gniewu sięga wczesnego średniowiecza. W XII wieku w tym miejscu funkcjonował już pomorski gród obronny. Jego lokalizacja nie była przypadkowa. Wysoka skarpa nad Wisłą pozwalała kontrolować jeden z najważniejszych szlaków handlowych prowadzących w głąb kraju.
W drugiej połowie XIII wieku ziemie te stały się przedmiotem rywalizacji politycznej. W 1282 roku książę pomorski Mściwój II przekazał Gniew zakonowi krzyżackiemu. Krzyżacy szybko rozpoczęli budowę potężnej twierdzy – czwartej największej po Malborku. Wzniesienie zamku rozpoczęto pod koniec XIII wieku i stopniowo przekształciła się w jedną z najważniejszych twierdz zakonnych w tej części Pomorza. Zamek pełnił funkcję siedziby komtura i był ważnym ośrodkiem administracyjnym. W tym czasie Gniew uzyskał prawa miejskie i stał się ważnym ośrodkiem handlowym.
W XV wieku miasto znalazło się w centrum wydarzeń związanych z wojną trzynastoletnią. Konflikt między Polską a zakonem krzyżackim doprowadził do zmiany przynależności politycznej regionu, ponieważ w 1466 roku Gniew został włączony do Królestwa Polskiego.
Od tego momentu zamek stał się siedzibą starostów królewskich. Twierdza była nadal ważnym punktem strategicznym, dlatego w kolejnych stuleciach była modernizowana i dostosowywana do nowych metod prowadzenia wojen.
Szczególnie burzliwy okres dla miasta przyniósł XVII wiek. W czasie wojen ze Szwecją okolice Gniewu stały się miejscem ważnych starć, ponieważ dokładnie w 1626 roku w pobliżu miasta rozegrała się bitwa między wojskami Rzeczypospolitej dowodzonymi przez hetmana Stanisława Koniecpolskiego a armią szwedzką króla Gustawa II Adolfa.
W XVIII wieku znaczenie militarne miasta i twierdzy zaczęło maleć. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku Gniew znalazł się pod panowaniem pruskim.
Po II wojnie światowej rozpoczęto stopniową odbudowę zabytków miasta. W drugiej połowie XX wieku przeprowadzono szeroko zakrojone prace renowacyjne w zamku. Dzięki temu dziś jest on jednym z najważniejszych zabytków regionu i przyciąga turystów z całej Polski.
Atrakcje i zabytki
• Zamek w Gniewie. Najważniejszy zabytek miasta i jedna z najlepiej zachowanych krzyżackich twierdz w Polsce. Budowę rozpoczęto pod koniec XIII wieku. Zamek przez wieki pełnił funkcję militarnego i administracyjnego centrum regionu. Dziś działa tu hotel oraz organizowane są rekonstrukcje historyczne i wydarzenia turystyczne.
• Rynek i kamienice mieszczańskie. Centralny plac miasta zachował historyczny układ urbanistyczny. Otaczają go kamienice z różnych okresów, które tworzą bardzo klimatyczną przestrzeń. Spacer po rynku pozwala zobaczyć liczne detale architektoniczne oraz stare malowane reklamy na elewacjach budynków.
• Kościół św. Mikołaja w Gniewie. Jedna z najważniejszych świątyń miasta. Gotycki kościół pochodzi z XIV wieku i stanowi ważny element historycznego krajobrazu Gniewu. Wnętrze kryje cenne elementy wyposażenia sakralnego oraz liczne zabytki sztuki religijnej.
• Mury miejskie i fragmenty dawnych fortyfikacji. W kilku miejscach miasta można zobaczyć pozostałości dawnych umocnień obronnych. Przypominają one o średniowiecznym charakterze Gniewu i jego znaczeniu strategicznym. W przeszłości miasto było ważnym punktem obronnym na Wiśle.
Ciekawostki o mieście
• Gniew jest jednym z najstarszych miast Kociewia.
• Zamek w Gniewie był jedną z najważniejszych twierdz krzyżackich na Pomorzu.
• W mieście zachował się średniowieczny układ urbanistyczny rynku i ulic.
• W pobliżu Gniewu w 1626 roku doszło do jednej z ważniejszych bitew wojny polsko-szwedzkiej.
• W zamku organizowane są rekonstrukcje historyczne i turnieje rycerskie.
• Gniew należy do historycznego regionu Kociewia, który posiada własną kulturę i tradycję.
Podsumowanie i parkowanie
Gniew to jedno z tych miast, które nie potrzebują wielkich atrakcji, aby zrobić dobre wrażenie. Wystarczy spokojny spacer po rynku i kilku okolicznych ulicach, aby poczuć jego klimat. Najbardziej zapadają w pamięć stare kamienice z fragmentami dawnych szyldów. Te drobne detale sprawiają, że miasto wygląda trochę jak zatrzymane w czasie. Widać, że wiele budynków ma za sobą długą historię.
Oczywiście największą atrakcją jest Zamek w Gniewie. Nawet jeśli ktoś nie planuje zwiedzania wnętrz czy noclegu w hotelu, warto podejść pod mury twierdzy i zobaczyć ją z bliska.
Samo miasto nie jest duże. Spokojnie można je obejść w godzinę lub dwie. To idealny przystanek podczas podróży po Pomorzu albo podczas zwiedzania Kociewia.
Podczas naszej wizyty Gniew zrobił na nas bardzo pozytywne wrażenie, ponieważ miejsce do wydaj się spokojne, klimatyczne i zdecydowanie warte krótkiego postoju. Można tu pospacerować, zjeść lody na rynku i ruszyć dalej w trasę.
Jeśli chodzi o parkowanie, nie powinniśmy mieć większych problemów. W mieście znajduje się kilka parkingów w pobliżu centrum oraz zamku. Część z nich jest płatna, a część bezpłatna. My skorzystaliśmy z parkingu przy ulicy Plac Zamkowy.
położenie
Galeria zdjęć z wyjazdu
